<< gelukkig zijn >>

Tips om gelukkig te zijn
 

Het centrum van het universum

De kunstenaar Loes ten Anscher maakte in 2004 de installatie 'Bruine Hemel' in een grote oude mestsilo. De silo was leeg op wat ingeregende bruine drab na. In de stalen wand was een rechthoekige opening gezaagd waardoor je naar binnen kon. Naar het midden toe lag een paadje van opgehoogde stoeptegels. Je moest voorzichtig lopen om niet te struikelen over het vierkante netwerk van boven de grond gespannen neonkleurige lijnen. Die vormden een soort coördinatenstelsel.

Op de bodem stonden verspreid wel honderd eieren. Groot en klein, van struisvogels, ganzen en kippen. Samen vormden die witte eieren een afbeelding van de sterrenhemel, een reusachtige sterrenkaart met de grote beer, cassiopeia en alle andere zichtbare sterren. Je zag onder je de bruine sterrenhemel, rondom de donkerblauwe wand van de silo en boven je de zon, blauwe lucht, voorbij trekkende wolken.

Langs de bovenrand van de silo stond in grote letters een tekst: "op één enkel uitzondering na bestaat het hele universum uit anderen." Dat kun je langzaam tot je door laten dringen. Het hele universum, dat zijn er nogal wat. Alle sterren, alle planeten, alle mensen. Loes zelf. De spinnen en vliegen op de boerderij. Al die eieren. En ga zo maar door. Het zijn inderdaad allemaal anderen. Op één enkele uitzondering na...

De beste plaats om de tekst te lezen was het midden. Dat is een betekenisvolle plek. In het centrum van je eigen universum weet je je omringd door anderen. Ja, je bent zelf het centrum van het universum. Dat heeft niets met arrogantie te maken. Het is een gevolg van je eigen positie in je eigen wereld.

Je bent niet de enige die dit boek leest. Een 'ander' vraagt zich dus op dezelfde manier als jij af 'wie zijn de anderen'. Als je daar op door gaat beantwoord je de vraag wie de anderen zijn vanuit het perspectief van de ander. Je gaat in de schoenen van de ander staan. Hij of zij is net zo'n zoekend, werkend of luierend mens als jij zelf bent, of een beetje anders, of best veel anders, Maar toch met een vergelijkbare positie. Dat is gewoon waar.

Het is interessanter om in je eigen schoenen te blijven staan. De vraag strikt te beperken tot je eigen perspectief: wie zijn de anderen van jou uit gezien, kijkend vanuit het centrum van jouw wereld?

Om je heen is je hele universum met al die andere mensen, dieren, planten, stenen, de lucht, het water, veraf en dichtbij. Wat betekenen die voor jou. Wat hebben ze je te bieden, of ook, wat doen ze je aan. Wat is hun betekenis in jouw wereld?

Een begin van een antwoord kom je op het spoor als je je afvraagt: welke anderen zijn degenen met wie je te maken heb? Wie van die zes miljard mensen? Welke van die duizenden soorten insecten? Welk huis? Welke stad? Kun je geloven dat het centrum van je universum ook werkelijk van jou is? Ben je zelf de bestuurder? Dat betekent dat je zelf de omgeving hebt opgezocht waarin je je nu bevindt. Dat is nogal wat. Het lijkt vaak veel gemakkelijker om er anders over te denken. Je denkt dat het toeval is, of 'de omstandigheden' die maken dat jouw wereld er uitziet zoals die er uit ziet. Het is soms nauwelijks te geloven dat je daar zelf de hand in hebt. Vooral als je vindt dat je omringd bent met etters en dom oninteressant volk. Of als je uitgebuit wordt of misschien zelfs mishandeld. De opvatting dat je zelf je eigen wereld vormt levert de machtigste positie op die je kunt hebben. Is het allemaal toeval, geluk of ongeluk, dan ben je overgeleverd aan de omstandigheden. Sta je zelf aan het roer, dan heb je ook greep op je eigen leven.

De vraag wat je gelooft is een keuze. Niemand kan bewijzen wie er gelijk heeft. Het kan zijn dat je een speelbal van het universum bent. Een toevallige samenloop van omstandigheden. Het kan ook zijn dat jij de enige eigenaar bent van je eigen centrum. Waar dat centrum zich bevindt, met wie je contact legt, het zijn allemaal zaken die jij zelf beslist. De vraag wat je gelooft is in feite een de keuze of je zelf verantwoordelijk wilt zijn voor je eigen leven, of dat je de schuld geeft -of de dank- aan een ander.

Ga je er van uit dat je zelf bestuurder bent van je eigen centrum, dan heb je de mogelijkheid zelf de weg te kiezen waar je naar toe gaat. Je bepaalt zelf waar je blijft en waar niet. Kijk voorbij de wanden van de mestsilo van Loes en zie wie daar allemaal te voorschijn komen. De andere mensen, waar je naar toe wilt, of waar je juist van weg wilt blijven vormen je landschap. Een landschap dat jij voor dit moment uitgekozen hebt.

Het hele universum met al die anderen bestaat uiteindelijk alleen uit datgene en diegene waar jij aandacht voor hebt. En al die anderen hebben daarin voor jou dezelfde rol. Je kunt ze waarnemen en interessant of oninteressant vinden. Je vindt ze leuk of niet leuk, lastig of gezellig, gemeen of oprecht. Al die anderen vertellen uiteindelijk aan jou wat jij van ze vindt. Ze laten daarmee zien wie jij bent. Dus die anderen, dat ben jij!

De ander is een spiegel van jezelf. Het is zelfs nog sterker. Of je in die spiegel kijkt en wat je erin wilt zien bepaal je zelf. Laat dit eens langzaam tot je doordringen en proef ervan of je dit zeker kunt weten: de anderen, de mensen om je heen, de omstandigheden waarin je leeft, heb je zelf opgezocht, uitgekozen, aangetrokken, gemaakt.

In het begin is het een beetje onwennig. Vooral als je ontevreden bent voelt dat niet zo. En dat is juist het moment om er sterk van doordrongen te zijn. Geef je de schuld aan een ander, dan schuif je de verantwoordelijkheid af. Je maakt je daardoor voor de oplossing van het probleem afhankelijk van de ander. Dan ben je machteloos. Erken je dat je zelf verantwoordelijk bent voor de situatie waarin je je bevindt dan heb je ook zelf de mogelijkheid die situatie te veranderen.

De ander als spiegel van jezelf willen zien is een keuze die je onbegrensde mogelijkheden geeft. Veel mensen hebben afgeleerd om daarin te geloven. Dat merk je zodra iemand het woord 'ze' in de mond neemt bij het praten over maatschappelijke of persoonlijke problemen. 'Ze' moeten de uitkeringen verhogen, of juist verlagen. 'Ze' moeten de stad beter schoonhouden. 'Ze' moeten niet de hele tijd over mijn familie zitten praten. Sommige mensen weten precies wat die 'ze' allemaal verkeerd doen en hoe alles heel eenvoudig anders en beter kan. Ze ziet dan alleen even over het hoofd dat ze geen enkele invloed hebben om die 'ze' wel of niet iets te laten doen. Tenzij je graag in ergernis en onmacht leeft kun je er maar beter van uitgaan dat je werkelijk zelf het centrum en de bestuurder van je eigen universum bent.

onbewuste wil

Je weet eigenlijk zelf niet wat je wilt. Het leven biedt steeds verrassingen. Ineens sta je ergens en je denkt: wat doe ik hier? Wat je doet, doe je zelf. Dus dat is wat je wilt, maar soms doe je iets totaal onverwachts (door je rug gaan, sleutel vergeten etc.) waardoor je richting verandert.

De conclusie van het uitgangspunt dat je zelf het centrum van je eigen universum bent is dat je niet vaak niet bewust weet wat je wilt. Je leven in de greep krijgen betekent dat je dat wat je bewust wilt in overeenstemming gaat brengen met dat wat je doet én wat je 'overkomt'. Je grijpt de macht over je eigen leven.